مدیریت علمی تغذیه در رمضان؛ کلید تقویت ایمنی و پیشگیری از اختلالات گوارشی

توصیه‌های علمی و کاربردی ، کارشناس ارشد میکروبیولوژی، به روزه‌داران در ماه مبارک رمضان

 

به گزارش خبر زاگرس ،همزمان با فرارسیدن ماه مبارک رمضان، اعظم رحمانپور کارشناس ارشد میکروبیولوژی، با رویکردی علمی به موضوع روزه‌داری، بر اهمیت حفظ تعادل میکروبی بدن، پیشگیری از عفونت‌های منتقله از غذا و تقویت سیستم ایمنی در این ایام تأکید کرد.

 

وی با اشاره به اینکه بدن انسان میزبان مجموعه‌ای پیچیده از میکروارگانیسم‌ها موسوم به «میکروبیوتای روده» است، اظهار داشت: تغییر ناگهانی در الگوی تغذیه، فاصله طولانی بین وعده‌ها و مصرف غذاهای پرچرب و قندی در افطار می‌تواند موجب تغییر در تنوع و ترکیب باکتری‌های مفید روده شود. این عدم تعادل (Dysbiosis) زمینه بروز نفخ، یبوست، ریفلاکس و حتی افزایش پاسخ‌های التهابی را فراهم می‌کند.

 

🔬 تأثیر روزه‌داری بر سیستم ایمنی و میکروبیوتا

رحمانپور افزود: مطالعات نشان می‌دهد روزه‌داری متناوب در صورت رعایت تغذیه صحیح می‌تواند باعث کاهش استرس اکسیداتیو، تنظیم قند خون و بهبود حساسیت به انسولین شود. اما اگر در وعده افطار حجم زیادی غذای سنگین و چرب مصرف شود، این مزایا خنثی خواهد شد. مصرف بیش از حد قندهای ساده باعث رشد سریع برخی باکتری‌های فرصت‌طلب روده و ایجاد اختلال در تعادل میکروبی می‌شود.

 

🍽 توصیه‌های تخصصی تغذیه‌ای در افطار و سحری

وی توصیه کرد:

۱. شروع اصولی افطار:

آغاز با آب ولرم، خرما و سوپ‌های رقیق برای فعال‌سازی تدریجی آنزیم‌های گوارشی

پرهیز از مصرف ناگهانی غذاهای سرخ‌کردنی و حجیم

۲. حفظ تعادل میکروبی روده:

مصرف منابع پروبیوتیک طبیعی مانند ماست پاستوریزه و کفیر

استفاده از منابع پری‌بیوتیک مانند سبزیجات، حبوبات و نان‌های سبوس‌دار

۳. مدیریت قند خون در سحری:

استفاده از کربوهیدرات‌های پیچیده برای آزادسازی تدریجی انرژی

مصرف پروتئین کافی (تخم‌مرغ، حبوبات، گوشت کم‌چرب) برای جلوگیری از تحلیل عضلانی

پرهیز از غذاهای بسیار شور که موجب تشدید کم‌آبی می‌شوند

۴. تأمین آب و الکترولیت‌ها:

کم‌آبی بدن می‌تواند غلظت مخاط تنفسی را افزایش داده و احتمال عفونت‌های تنفسی را بیشتر کند. نوشیدن تدریجی آب بین افطار تا سحر توصیه می‌شود و از مصرف یکباره حجم زیاد مایعات باید خودداری شود.

⚠ پیشگیری از مسمومیت‌های غذایی در ماه رمضان

این کارشناس میکروبیولوژی هشدار داد: افزایش پخت‌وپزهای گروهی و نگهداری طولانی غذا در دمای محیط، خطر رشد باکتری‌های بیماری‌زا را بالا می‌برد. از جمله میکروارگانیسم‌های شایع در مسمومیت‌های غذایی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

Salmonella enterica

Escherichia coli

Staphylococcus aureus

وی تأکید کرد:

غذاهای پخته بیش از دو ساعت در دمای محیط نگهداری نشوند.

دمای یخچال زیر ۴ درجه سانتی‌گراد تنظیم شود.

غذا پیش از مصرف تا دمای بالاتر از ۷۰ درجه سانتی‌گراد گرم شود.

از مصرف لبنیات غیرپاستوریزه و گوشت نیم‌پز خودداری شود.

🧼 بهداشت فردی و ایمنی غذایی

رحمانپور افزود: شست‌وشوی صحیح دست‌ها پیش از آماده‌سازی غذا، ضدعفونی سبزیجات و تفکیک مواد خام از پخته در آشپزخانه از اصول پایه پیشگیری از آلودگی متقاطع است. استفاده از تخته‌های جداگانه برای گوشت و سبزیجات و رعایت نظافت ظروف از انتقال عوامل بیماری‌زا جلوگیری می‌کند.

👥 توصیه به گروه‌های حساس

وی خاطرنشان کرد: سالمندان، بیماران دیابتی، مبتلایان به بیماری‌های گوارشی، زنان باردار و افراد دارای نقص ایمنی پیش از روزه‌داری باید با پزشک مشورت کنند. در این گروه‌ها حتی یک عفونت خفیف گوارشی می‌تواند منجر به اختلال شدید آب و الکترولیت شود.

اعظم رحمانپور در پایان تأکید کرد:

«روزه‌داری زمانی برای بدن مفید خواهد بود که همراه با مدیریت علمی تغذیه، رعایت اصول بهداشت مواد غذایی و توجه به تعادل میکروبی بدن باشد. سفره افطار و سحری باید بر پایه آگاهی، اعتدال و ایمنی غذایی تنظیم شود تا سلامت روزه‌داران در این ماه پرفضیلت تضمین گردد.»